หน้าแรก History รัฐธรรมนูญประเทศไทยทั้ง 20 ฉบับ ต่างกันยังไงบ้าง ?

รัฐธรรมนูญประเทศไทยทั้ง 20 ฉบับ ต่างกันยังไงบ้าง ?

524
1

รัฐธรรมนูญประเทศไทยเริ่มจากการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 ถึง 2560 บางก็ใช้ชื่อรัฐธรรมนูญ บางก็ใช้คำว่าธรรมนูญการปกครอง แม้กระทั้งตอนแรกที่เริ่มเปลี่ยนแปลงการปกครองรัฐธรรมนูญฉบับแรกของไทยก็ไม่ได้ใช้ชื่อว่ารัฐธรรมนูญ แต่ใช้คำว่า พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยาม ซึ่งประเทศไทยมีรัฐธรรมนูญมาแล้วทั้งหมด 20 ฉบับ แต่ละฉบับก็มีเหตุการณ์ทำให้ต้องมีการเขียนรัฐธรรมนูญใหม่ โดยเกิดจากการรัฐประหารทั้งหมด 14 ครั้ง

ผู้เขียนทำการเขียนประวัติและเหตุการณ์สำคัญๆ ของรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับ แต่อย่างไรก็ดีผู้เขียนไม่ได้เขียนลงรายละเอียดลึกมากนักเนื่องจากว่าประวัติและเหตุการณ์แต่ละเหตุการณ์มีรายละเอียดเยอะมากพอสมควรไม่ว่าจะเป็นเรื่องมาตราที่เพิ่มขึ้น หรือรายละเอียดเนื้อหาที่แตกต่างกันของแต่ละรัฐธรรมนูญ ผู้เขียนประสงค์เขียนให้กระชับที่สุดเพื่อไล่ลำดับเหตุการณ์ให้เข้าใจง่ายเท่านั้น เพื่อผู้ที่เข้ามาอ่านจะได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์มองเป็นภาพรวมได้ชัดเจนขึ้น

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 1  

  • มีชื่อเรียกว่า พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พ.ศ.2475 จำนวนมาตรา 39 มาตรา เกิดขึ้นเมื่อ คณะราษฎร์ ยึดอำนาจปกครองเมื่อวันที่ 24 มิ.ย.2475 เปลี่ยนการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นระบบประชาธิปไตย โดยประสงค์ให้พระมหากษัตริย์อยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญตามตามแนวคิดที่ได้รับมาจากตะวันตก ถือว่าเป็นครั้งแรกที่อำนาจสูงสุดของประเทศเป็นของราษฎร ถือว่าอำนาจอธิปไตยเป็นของประชาชน สิ้นสุดการบังคับใช้ 10 ธ.ค.2475 เนื่องจากมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 2

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พ.ศ.2475 ประกาศใช้วันที่ 10 ธ.ค.2475 เนื่องจากรัฐธรรมนูญฉบับที่ 1 เป็นเพียงฉบับชั่วคราวเท่านั้นจึงต้องมีรัฐธรรมนูญการปกครองเป็นการถาวร โดยมีจำนวนมาตรา 68 มาตรา วันสิ้นผลใช้บังคับ 9 พ.ค.2489 รัฐธรรมนูญฉบับนี้ถือว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่ใช้ได้ยาวนานที่สุด

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 3

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2489 ประกาศใช้เมื่อวันที่ 10 พ.ค.2489 เป็นผลเกิดจากหลังสงคราโลกครั้งที่ 2 มีเหตุการณ์บ้านเมืองเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก ไทยต้องสมัครเป็นภาคีองค์การสหประชาชาติ เพื่อการเป็นประเทศที่ปกครองระบอบประชาธิปไตยเต็มรูป จึงปรับปรุงรัฐธรรมนูญให้เหมาะสมกับสถานการณ์บ้านเมือง จำนวนมาตรา 96 มาตรา วันสิ้นผลใช้บังคับ 8 พ.ย.2490

เกิดการรัฐประหาร โดยคณะทหารของชาติ นำโดยพลโท ผิน ชุณหะวัณ จึงทำให้รัฐธรรมนูญฉบับที่ 3 สิ้นสุดลง

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ.2490 ประกาศใช้เมื่อวันที่ 9 พ.ย.2490 โดยรัฐธรรมนูญฉบับนี้ได้รับสมญาว่า “รัฐธรรมนูญตุ่มแดง” หรือ “รัฐธรรมนูญใต้ตุ่ม” เนื่องจากผู้ร่างได้ร่างขึ้นและเก็บซ่อนฉบับร่างไว้ใต้ตุ่มแดง นับเป็นการเริ่มต้นของการรัฐประหารล้มรัฐธรรมนูญฉบับต่างๆอีกหลายครั้งต่อมา โดยรัฐธรรมนูญฉบับนี้ได้ตัดหลักการส่งเสริมประชาธิปไตยออกไปหลายประการ จำนวนมาตรา 98 มาตรา วันสิ้นผลใช้บังคับ 23 มี.ค.2492

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 5

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2492 ประกาศใช้เมื่อวันที่ 23 มี.ค.2492 ซึ่งมีการกำหนดให้มีสภาร่างรัฐธรรมนูญเป็นฉบับถาวร จำนวนมาตรา 188 มาตรา จุดเด่นฉบับนี้คือได้มีการตั้งกรรมาธิการรับฟังความเห็นของประชาชน โดยยึดหลักรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พ.ศ.2475 จึงถือว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตยมากฉบับหนึ่ง แต่ก็สิ้นสุดผลบังคับใช้ 29 พ.ย.2494

เนื่องจากเกิดการรัฐประหารอีกครั้ง

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 6

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2475 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2495 คณะบริหารประเทศชั่วคราวนำโดยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ทำการรัฐประหารรัฐบาลตนเองเมื่อวันที่ 29 พ.ย.2494 นำรัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.2457 มาใช้ไปพลาง โดยให้เหตุผลว่า รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.2492 แก้ปัญหาเรื่องคอมมิวนิสต์และการคอร์รัปชั่นไม่ได้ แต่สาเหตุจริงๆคือ รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.2492 ห้ามข้าราชการประจำเป็นสมาชิกรัฐสภาและรัฐมนตรี ตลอดจนห้ามทำการค้า เป็นเหตุให้ผู้บัญชาการทหารไม่สามารถเป็นรัฐมนตรีได้ จึงต้องล้มเลิกรัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.2492 ซึ่งรัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.2475 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2495 จำนวนมาตรา 123 มาตรา แต่แล้วก็รัฐธรรมนูญฉบับนี้ก็สิ้นสุดผลบังคับใช้ 20 ต.ค..2501 เนื่องเกิดจากการปฏิวัติ

ปฏิวัติโดยการนำของ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 7

  • มีชื่อเรียกว่า ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พ.ศ.2502 ระหว่างร่างรัฐธรรมนูญหลังจากการปฏิวัติ20 ต.ค..2501 คณะปฏิวัติเป็นผู้บริหารประเทศโดยไม่มีการแบ่งแยกอำนาจจึงเป็นปกครองแบบเผด็จการ  เมื่อได้ประกาศใช้ ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พ.ศ.2502 ซึ่งถือว่าเป็นรัฐธรรมนูญเผด็จการ มีจำนวน 20 มาตรา ไม่มีหลักการปกครองแบบประชาธิปไตย และการให้อำนาจนายกรัฐมนตรีให้มีทั้งอำนาจนิติบัญญัติ บริหารและตุลาการบัญญัติไว้ใน มาตรา 17 เป็นบทบัญญัติที่ คสช.นำมาเป็นต้นแบบ รัฐธรรมนูญฉบับนี้ประเทศไทยใช้ร่วมทั้งหมดเกือบ 9 ปี ซึ่งวันสิ้นสุดผลบังคับใช้คือ 20 มิ.ย.2511

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 8

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2511 ประกาศใช้เมื่อวันที่ 20 มิ.ย.2511 เป็นผลจากการร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่ 7 ซึ่งใช้ระยะเวลาในการร่าง 9 ปี โดยมีจำนวนมาตรา 183 มาตรา และสิ้นสุดการใช้คือวันที่ 17 พ.ย.2514 เนื่องจากมีการปฏิวัติขึ้น

การปฏิวัติภายใต้การนำของ จอมพลถนอม กิตติขจร

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 9

  • มีชื่อเรียกว่า ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พ.ศ.2515 โดยเนื้อหาคล้ายธรรมนูญฯ พ.ศ.2502 ประกาศวันที่ 15 ธ.ค.2515 จำนวนมาตรา 23 มาตราในระหว่างช่วงเวลานั้นประชาชนเรียกร้องให้มีการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่โดยเร็ว แต่รัฐบาลจับกุมผู้เรียกร้องโดยตั้งข้อหาว่าผู้ที่เรียกร้องนั้นเป็นคอมมิวนิสต์ จึงเป็นต้นเหตุทำให้เกิดเหตุการณ์ 14 ต.ค.2516 ธรรมนูญฯ พ.ศ.2515 สิ้นผลใช้บังคับวันที่ 7 ต.ค.2517 เนื่องจากมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 10

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2517 มีการร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้หลังเหตุการณ์ 14 ต.ค.2516 โดยประกาศวันที่ 7 ต.ค.2517 จำนวนมาตรา 238 มาตรา รับฟังความคิดเห็นประชาชนประกอบการพิจารณา และเป็นรัฐธรรมนูญที่ดีอย่างหนึ่งในประเทศไทย แต่สิ้นสุดการใช้อย่างรวดเร็ว เมื่อวันที่ 6 ต.ค.2519 จากเหตุการณ์การรัฐประหาร

การรัฐประหารของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 11

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2519 ประกาศเมื่อวันที่ 22 ต.ค.2519 มีจำนวนมาตรา 29 มาตรา โดยเนื้อหาคล้ายธรรมนูญฯ พ.ศ.2502 และ พ.ศ.2515 วันสิ้นสุดผลใช้บังคับคือ 20 ต.ค.2520 เนื่องจากการปฏิวัติ

การปฏิวัตินำโดยคือ พล.ร.อ.สงัด ชลออยู่

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 12

  • มีชื่อเรียกว่า ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พ.ศ.2520 ประกาศวันที่ 9 พ.ย.2520 จำนวนมาตรา 32 มาตรา ภายใต้รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.2519 เป็นการจำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชน โดยแผนพัฒนาระบอบประชาธิปไตยยาวนานถึง 12 ปี ไม่สอดคล้องกับความต้องการของประชาชน พล.ร.อ.สงัด ชลออยู่ ทำการยึดอำนาจ และยกเลิก รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.2519 ธรรมนูญฯ พ.ศ.2520 การสิ้นสุดผลบังคับใช้วันที่ 22 ธ.ค.2521

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 13

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2521 จัดทำขึ้นตามธรรมนูญฯ พ.ศ.2520 มีเนื้อหาทั่วไปเป็นประชาธิปไตยพอสมควรแต่มีบทเฉพาะกาลบางมาตราที่เอื้อประโยชน์ให้แก่ข้าราชการประจำอยู่ และสิ้นสุดผลบังคับใช้ไป เมื่อวันที่ 23 ก.พ.2534 เนื่องจากมีการรัฐประหาร

รัฐประหารจากคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ นำโดย พล.อ.สุนทร คงสมพงษ์ เกิดการปฏิวัติสืบเนื่องจากความขัดแย้งระหว่างผู้นำฝ่ายบริหาร เกี่ยงโยงการโยกย้ายตำแหน่งสำคัญทางทหาร

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 14

  • มีชื่อเรียกว่า ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2534 ประกาศใช้ วันที่ 1 มี.ค.2534 จำนวนมาตรา 33 มาตรา สิ้นสุดผลใช้บังคับ 9 ธ.ค.2534 เท่ากับว่าปี พ.ศ.2534 มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญ 2 ฉบับ คือ รัฐธรรมนูญฉบับที่ 15 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2534

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 15

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2534 ประกาศวันที่ 9 ธ.ค.2534 จัดทำขึ้นตาม ธรรมนูญฯ พ.ศ.2534 จำนวนมาตรา 223 มาตรา บทเฉพาะกาลทำให้รัฐธรรมนูญฉบับนี้ไม่เป็นประชาธิปไตยเท่าที่ควร เพราะวางฐานการสืบทอดอำนาจให้แก่คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ จากนั้นเกิดวิกฤตเศรษฐกิจค่าเงินบาทลอยตัว 2540 จึงมีการสิ้นสุดผลบังคับใช้ รัฐธรรมนูญฉบับนี้วันที่ 11 ต.ค.2540 เพื่อประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่แก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 16

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2540 เป้าหมายเพื่อปฏิรูปการเมืองอย่างจริงจัง ซึ่งรัฐธรรมนูญฉบับก่อนไม่สามารถแก้ไขปัญหาของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผลจากการประชาชนไม่มีสิทธิไม่มีเสียงในการบริหารบ้านเมืองอย่างแท้จริง รัฐธรรมนูญฉบับนี้จึงต้องการรื้อระบบเก่า ประเด็นหลักๆของ รัฐธรรมนูญฉบับนี้คือ สิทธิหน้าที่และการมีส่วนร่วมของพลเมือง การตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ และความสัมพันธ์ระหว่างสถาบันการเมือง ถือว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่ดีที่สุดในประเทศไทย และสิ้นสุดผลบังคับใช้ 1 ต.ค.2549 เกิดจากการรัฐประหาร

รัฐประหารของคณะปฏิรูปการปกครอง ภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็นคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ (ค.ม.ช.)

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 17

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ.2549 ประกาศใช้ 1 ต.ค.2549 จำนวนมาตรา 39 มาตรา ประสงค์เพื่อกดดัน พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ขณะนั้นเป็นหัวหน้ารัฐบาลทำการยุบสภา ซึ่งรัฐธรรมนูญฉบับนี้สิ้นผลบังคับใช้ 24 ส.ค.2550

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 18

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2550 เป็นผลจากรัฐธรรมนูญฯ (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ.2549 ประการใช้ 24 ส.ค.2550 ที่บัญญัติในการร่างรัฐธรรมนูญถาวรใช้ในการปกครองประเทศ จำนวนมาตรา 309 มาตรา ซึ่งรัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.2550 นี้ไม่ได้มีความแตกต่างกับรัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.2540 สิ้นสุดในการบังคับใช้ 22 พ.ค.2557 จากกระทำรัฐประหาร

รัฐประหารของคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (ค.ส.ช.) นำโดย พล.อ.ประยุทธิ์ จันโอชา

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 19

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ.2557 หลังจากการมีการชุมนุมประท้วงกันอย่างยาวนานทำให้ไม่สามารถเลือกตั้งทั่วไปได้ จึงเป็นผลนำมาสู่การรัฐประหาร โดยรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ประกาศใช้ 22 ก.ค.2557 จำนวนมาตรา 48 มาตรา ยังคงมีมาตรา 17 จากธรรมนูญฯ พ.ศ.2502 และ พ.ศ.2515 แต่ถูกบัญญัติในมาตรา 44 การให้อำนาจนายกรัฐมนตรีให้มีทั้งอำนาจนิติบัญญัติ บริหารและตุลาการ เป็นการร่วมอำนาจเด็ดขาดเพียงคนเดียว จึงไม่เข้าหลักของความเป็นประชาธิปไตยที่อำนาจอธิปไตยเป็นของประชาชน และฉบับนี้ก็สิ้นสุดการบังคับใช้เมื่อวันที่ 6 เม.ย.2560 เนื่องจากมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญถาวร

รัฐธรรมนูญฉบับที่ 20

  • มีชื่อเรียกว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2560 ผ่านระยะเวลามา 3 ปี ประเทศไทยก็มีรัฐธรรมนูญฉบับถาวรหลังจากมีการรัฐประหาร ประกาศใช้ วันที่ 6 เม.ย.2560 แต่อย่างไรก็ดี มีบทเฉพาะกาลบางบทที่เป็นที่สงสัยของประชาชน และมองว่าไม่เป็นรัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตยเต็มรูปแบบ เนื่องจากบางบทยังคงการสืบทอดอำนาจจากอำนาจเก่า เช่นบทเฉพาะกาลที่เกี่ยวกับการเลือกสมาชิกวุฒิสภาเข้ามาทำงานฝ่ายนิติบัญญัติในสภา เป็นต้น

สุดท้ายผู้เขียนหวังว่าประเทศไทยของเรานั้นจะมีรัฐธรรมนูญที่เป็นของปวงชนชาวไทยที่แท้จริง ดังโลกอุดมคติที่ประชาชนได้ปราถนาไว้ อย่างไรก็ตามบางทีอาจไม่ได้บกพร่องที่กติกา แต่อาจจะบกพร่องจากผู้ที่ใช้กติกาที่ไม่ทำตามกติกา แม้จะมีกติกาที่ดีแค่ไหน แต่ไม่มีผู้สนใจปฏิบัติตาม กติกานั้นก็ไร้ความหมาย

1 ความคิดเห็น

ทิ้งคำตอบไว้

กรุณาใส่ความคิดเห็นของคุณ!
กรุณาใส่ชื่อของคุณที่นี่